
'Brabant heeft meeste orgaandonoren'
NRC.NEXT
18 juni 2013 dinsdag
Section: weten
 Lineke Nieber
 De aanleiding
Voor de campagne 'Nederland zegt ja' stuurde de Nederlandse Transplantatie Stichting gisteren een persbericht uit, met daarin allerlei cijfers over het aantal orgaandonoren in Nederland. Op die manier probeert de stichting meer donoren te werven.
Veel regionale nieuwssites namen cijfers uit het persbericht over. Het nieuws dat zij brachten, verschilde echter nogal. Next.checkt pikte er willekeurig vier stellingen uit:
Omroep Brabant schrijft: 'Brabant heeft de meeste orgaandonoren'. RTV Drenthe: 'Eelderwolde heeft de meeste geregistreerde orgaandonoren'. AT5:
Amsterdam Zuidoost heeft 'de laagste stand van heel Nederland'.
Nu.nl: 'In Staphorst (12,7 procent) en Urk (9,2 procent) zeggen de minste mensen ja tegen orgaandonatie'. Waar is het op gebaseerd?
Orgaandonoren worden geregistreerd in het donorregister. In Nederland zijn er vier opties. Je kunt laten registreren dat je donor wilt zijn, dat je geen donor wilt zijn, dat nabestaanden bepalen of je wel of geen organen afstaat, of dat een specifiek persoon die beslissing neemt.
De cijfers uit het donorregister zijn twee jaar geleden vrijgegeven. Op de website http://jaofnee.nl zijn ze gekoppeld aan de cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Zo wordt per plaats en provincie zichtbaar hoeveel mensen ingeschreven staan in het donorregister.
Op die gegevens zijn de nieuwsberichten over het aantal orgaandonoren gebaseerd.
En, klopt het?
Regionale nieuwssites schrijven het liefst over regionale nieuwsfeiten. Daarom kiest iedere site zijn eigen invalshoek, en zijn eigen nieuws. De vraag is: wie heeft er nu gelijk? Waar wonen nu de meeste donoren? En doet Urk of Amsterdam Zuidoost het nu het 'slechts'?
Eerst de definitie. De site http://jaofnee.nl bevat cijfers in twee categorieën, en die worden wel eens door elkaar gehaald.
Zo is op de site informatie te vinden over het aantal mensen dat in het donorregister staat ingeschreven: dat kan dus iemand zijn die donor is - of juist niet. Het cijfer geeft aan hoeveel mensen een keuze hebben gemaakt én die keuze hebben geregistreerd. Daarnaast bevat de site informatie over het percentage 'ja'- en 'nee'-zeggers: het aantal donoren en niet-donoren.
Dan de feiten. Volgens het donorregister wonen op dit moment de meeste orgaandonoren (ja-zeggers) inderdaad in de provincie Noord-Brabant (28,5 procent van de inwoners). En ook het aantal geregistreerden is het hoogst in deze provincie (45,5 procent).
Kijk je naar woonplaatsen dan staat Eelderwolde (Drenthe) bovenaan. Hier zijn de meeste inwoners geregistreerd: 55,1 procent. En zeggen de meeste bewoners ja: 39,5 procent.
Amsterdam Zuidoost heeft het laagste aantal geregistreerde inwoners van Nederland (24,5 procent). Maar dat betekent niet dat daar de minste donoren wonen. 11,6 procent van alle inwoners zegt ja tegen donatie. Dat zijn er meer dan in Urk (9,2 procent), en meer dan in Staphorst (dat volgens het donorregister 11,2 procent ja-zeggers heeft). De stelling dat Amsterdam Zuidoost de laagste stand van heel Nederland heeft klopt dus maar voor de helft.
Er is één kanttekening bij de cijfers op de website: onder het aantal neezeggers vallen ook de mensen die hebben aangegeven dat een (specifieke) nabestaande mag beslissen over donatie. Ruim 12 procent van de geregistreerden vinkt die optie aan. De groep neezeggers is vermoedelijk dus kleiner dan de percentages op de website suggereren. Maar omdat er een kans is dat nabestaanden voor 'nee' kiezen, laten we deze kanttekening niet meewegen in de conclusie.
Conclusie
Op basis van de cijfers uit het donorregister beoordelen we de uitspraken als volgt:
'Brabant heeft meeste orgaandonoren': waar.
'Eelderwolde heeft de meeste geregistreerde orgaandonoren': waar.
Amsterdam Zuidoost heeft 'de laagste stand van heel Nederland': half waar.
'In Staphorst en Urk zeggen de minste mensen ja tegen orgaandonatie': waar.
Donor
In Nederland zijn bijna 3,5 miljoen orgaandonoren. Zij staan na hun dood organen af. Iemand die zich registreert kan ook organen uitsluiten van transplantatie. Dat deden ruim 600.000 mensen. Meest genoemd is de huid (ruim 450.000 mensen willen die niet afstaan) daarna het hoornvlies.
 
logo_asterisk
Omroep Brabant naar aanleiding van een campagne van de Nederlandse Transplantatie Stichting
 papier
